Grzegorz Knapski

Jezuita
30.11.-0001 12.11.1638 Grodzisk Mazowiecki

Biografia

Grzegorz Knapski (Knapiusz, Cnapius) urodził się w Grodzisku Mazowieckim w 1564 roku i był polskim jezuitą, nauczycielem w kolegiach jezuickich, filologiem, leksykografem, paremiografem oraz poetą i dramatopisarzem.

Uczył się w Warszawie, a od 1582 w Kolegium Jezuitów w Pułtusku. Krótko przebywał w Wilnie i Braniewie. W 1585 przyjął śluby zakonne u jezuitów w Kaliszu i został nauczycielem w tamtejszym kolegium. Od 1587 uzupełniał wiedzę z filozofii w Poznaniu i Pułtusku. W latach 1594–1598 odbył studia teologiczne w Wilnie. W 1595 napisał po łacinie i wystawił tragedię Philopater, a w rok później Felicitas. W 1598 został prefektem szkół w Poznaniu i tam też otrzymał święcenia kapłańskie. W latach 1603–1613 przebywał w Lublinie, Poznaniu i Krakowie; w 1604 napisał i wystawił w obecności biskupa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego tragedię Eutropius. W okresie 1614–1617 mieszkał we Lwowie i Jarosławiu.

Najważniejszym dorobkiem była praca leksykograficzna: trzytomowy Thesaurus Polonolatinograecus seu Promptuarium linguae Latinae et Graecae (1621–1632), pierwsze wydanie w Krakowie w 1621, a wydanie drugie w 1643 z poprawkami. Tom Adagia obejmuje kilkanaście tysięcy haseł i stanowi pierwszą próbę naukowego opracowania przysłów polskich. W pracach inspiruje się Erazmą z Rotterdamu i Paolo Manuzio; Salomon Ryński wymieniony jest jako wcześniejszy autor, którego Knapiusz korzystał.

Knapiusz wywarł duży wpływ na kształtowanie norm językowych i słownikarskich w Polsce XVII–XVIII wieku; jego dzieła były wielokrotnie wznawiane i cytowane w dalszych pracach leksykograficznych.

Szczególnym dziełem był „Skarbiec polsko-łacińsko-grecki”, który przez długi czas kształtował normy językowe i ortograficzne w Polsce i na Litwie.

Knapski zmarł w Krakowie 12 listopada 1638 roku.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Stworzenie trzytomowego Thesaurus Polonolatinograecus (1621–1632), kluczowego leksykograficznego dzieła polsko‑łacińsko‑greckiego.
Opracowanie Adagia Polonica (część trzeci Thesaurusa) zawierającego przysłowia i zwroty; pierwsza tak obszerna praca o polskich przysłowiach.
Wkład w rozpowszechnienie i kształtowanie norm językowych w Polsce XVII–XVIII wieku dzięki „Skarbiec polsko-łacińsko-grecki”.

Ciekawostki

Prawdopodobnie prawdziwe nazwisko Knapskiego brzmiało Knap; Knapski to rekonstrukcja.
W 1595 napisał po łacinie i wystawił tragedię Philopater; rok później Felicitas.
Pierwsze wydanie Thesaurus ukazało się w Krakowie w 1621 roku.

Udostępnij